Τετάρτη, 9 Δεκεμβρίου 2015

Υποκείμενο- Ρήμα - Αντικείμενο, Μεταβατικά - Αμετάβατα ρήματα


Ρήμα: Είναι η λέξη της πρότασης που φανερώνει ότι κάποιος ή κάτι ενεργείπαθαίνεικάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.
π.χ. Ο Κώστας παίζει κιθάρα.
        Η Μαρία βρέχτηκε.
        Ο Γιάννης κοιμάται.

ΥποκείμενοΕίναι η λέξη της πρότασης που δείχνει κάποιος (κάποια, κάποιο, κάποιοι, κάποιες, κάποια) κάνει ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.
π.χ. Ο Κώστας παίζει κιθάρα.
Η Μαρία βρέχτηκε.
Ο Γιάννης κοιμάται.
      Για να βρούμε το υποκείμενο, απαντούμε στην ερώτηση ποιος/ ποια/ποιο …
      Το υποκείμενο βρίσκεται πάντα σε πτώση ονομαστική.
       Το υποκείμενο είναι (συνήθως) ουσιαστικό ή αντωνυμία.
      Συχνά το υποκείμενο παραλείπεται, γιατί εννοείται.
      Στην περίπτωση που το ρήμα είναι απρόσωπο το υποκείμενο είναι μία ολόκληρη πρόταση. Σε αυτήν την περίπτωση η πρόταση (που είναι υποκείμενο στο ρήμα), ξεκινάει με το να, το ότι ή το πώς  απαντά στην ερώτηση τι.
π.χΗ μαθήτρια διαβάζει τα μαθήματά της.
       (Ποια διαβάζει; Η Ελένη –υποκείμενο/ ουσιαστικό)
       Αυτή διαβάζει τα μαθήματά της.
       (Ποια διαβάζει; Αυτή –υποκείμενο/ αντωνυμία)
       Διαβάζει τα μαθήματά της.
       (Ποια διαβάζει; Αυτή –το υποκείμενο εννοείται)
       Φαίνεται ότι/ πως θα βρέξει σήμερα.
       (Τι φαίνεται; Ότι/Πως θα βρέξει σήμερα. –το υποκείμενο είναι πρόταση)

Αντικείμενο: Είναι η λέξη της πρότασης που φανερώνει το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο πηγαίνει η ενέργεια του υποκειμένου.

π.χ. Ο Κώστας παίζει κιθάρα.
      Για να βρούμε το αντικείμενο, απαντούμε στην ερώτηση τι ή (σε) ποιον.
      Το αντικείμενο είναι πάντα σε πτώση αιτιατική
      Το αντικείμενο είναι (συνήθως) ουσιαστικό, επίθετο, μετοχή ή αντωνυμία(στην τελευταία περίπτωση συχνά χρησιμοποιείται ο ασθενής τύπος της αντωνυμίας).
      Επίσης, το αντικείμενο μπορεί να είναι ονοματική φράση (φράση χωρίς ρήμα)ή ολόκληρη πρόταση (φράση με ρήμα).
      Σε μία πρόταση μπορεί να υπάρχουν δύο αντικείμενα.


Τα ρήματα που έχουν αντικείμενο λέγονται μεταβατικά, ενώ αυτά που δεν έχουναμετάβατα.
π.χ.*  Η Μαρία μού χάρισε το μολύβι.
      (Τι χάρισε; Το μολύβι –αντικείμενο/ ουσιαστικό
       Σε ποιον το χάρισε; Σε εμένα/ μου –αντικείμενο/αντωνυμία- ασθενής
      τύπος).
        Το ρήμα είναι μεταβατικό, γιατί έχει αντικείμενο.
      * Η θεία κάνει παρέα στη μητέρα μου.
      (Τι κάνει; Παρέα στη μητέρα μου –αντικείμενο/ονοματική φράση).
       Το ρήμα είναι μεταβατικό.
      * Κανονίσαμε να συναντηθούμε.
      (Τι κανονίσαμε; Να συναντηθούμε –αντικείμενο/πρόταση).
       Το ρήμα είναι μεταβατικό.
      * Ο Γρηγόρης τρέχει γρήγορα.
         Το ρήμα είναι αμετάβατο, γιατί δεν έχει αντικείμενο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.